CHÓNG MẶT Ở NGƯỜI CAO TUỔI

Chóng mặt là một triệu chứng chủ quan của người bệnh. Người bệnh cảm thấy mọi vật quanh mình quay tít, hoặc bản thân bị quay như đứng giữa một cơn lốc, có khi cảm thấy bồng bềnh như đi thuyền trên sóng hoặc bước hẫng, đi lại không vững hoặc đi như bị kéo lệch về một phía.

Có lúc người bệnh thấy nhà cửa đu đưa, giường chao đảo, mặt đất dập dềnh. Trong một số trường hợp, chóng mặt kèm theo buồn nôn hoặc nôn, vã mồ hôi, tim đập nhanh, hồi hộp, sợ hãi. Cơn xảy ra đột ngột, nhưng chấm dứt cũng rất nhanh, chỉ trong mấy giây đồng hồ để rồi xuất hiện trở lại: chóng mặt có thể gặp từ 20 đến 80 tuổi, hay gặp nhất ở quãng 50 – 60 tuổi. Chóng mặt có khi gây ảnh hưởng lớn đến sinh hoạt của người bệnh.

chóng mặt

chóng mặt

1. Vì sao bị chóng mặt?

Nguyên nhân của chóng mặt rất phức tạp, có khi cần sự phối hợp khám của nhiều chuyên khoa như tai mũi họng, nội khoa, thần kinh, mắt, X quang và làm một số xét nghiệm khác. Tuy vậy, thường cũng chỉ tìm được nguyên nhân ở 30% các trường hợp.

Các nguyên nhân chính gây ra chóng mặt là:

– Chấn thương (va chạm, ngã, đụng đập, tai nạn giao thông…) gây ra chấn động tai trong.

– Nhiễm độc (rượu, thán khí, oxyt cacbon…).

– Dùng một số thuốc có ảnh hưởng đến tai trong (tiền đình).

– Viêm tai giữa, viêm xương chũm, viêm màng não.

– Nhiễm virus.

– Rối loạn điều hành tuần hoàn ở trong tai, huyết áp dao động.

– Do ống tai ngoài bị bít (vật lạ, ráy tai…).

– Do có tổn thương trong não.

2. Loại chóng mặt nào hay gặp nhất?

Ở người cao tuổi, hay gặp nhất loại chóng mặt kịch phát theo tư thế. Loại này đột ngột, trước đó không có bệnh gì rõ rệt, thường vào buổi sáng sớm hoặc buổi tối lúc đi ngủ. Khi đang nằm, đầu nghiêng trên gối quay sang phải hoặc trái, hay quay cả người, hoặc đang ngồi mà nghiêng đột ngột sang một bên, người bệnh thấy chóng mặt dữ dội. Thường cơn chóng mặt xuất hiện theo một tư thế nhất định hoặc theo một bên nhất định (bên phải hoặc bên trái).

Phần lớn người bệnh tự mình xác định được tư thế nào gây cơn chóng mặt, do đó tự tìm được cách tránh tư thế đó, hoặc làm tư thế đó một cách từ từ, nhẹ nhàng. Xuất hiện bất ngờ, có cơn rất mạnh trong vài ba ngày, chóng mặt kịch phát theo tư thế thưa dần trong thời gian từ vài tuần đến vài tháng; các cơn nhẹ dần, ngắn dần, rồi hết hẳn. Trong các năm sau, cơn có thể phát lại song nhẹ hơn. Tuy vậy, ở người cao tuổi, vẫn có 10% người bệnh bị cơn trở đi trở lại trong nhiều năm, bệnh đã trở thành mạn tính.

Đối với người bệnh đang lên cơn chóng mặt, thầy thuốc chỉ nên khám tối thiểu, tránh làm tăng cơn chóng mặt, và tôn trọng tư thế nằm mà người bệnh đã chọn, tránh di chuyển không cần thiết.

Nếu người bệnh đồng thời bị chóng mặt, ù tai, điếc có thể nghĩ đến một hội chứng tai trong, gọi là hội chứng Mơ-ni-e (Menière), do sũng nước ở tai trong. Tuy rất khó chịu, hội chứng này có xu hướng tự khỏi; người bệnh có thể hết chóng mặt, song vẫn còn ù tai kéo dài và nghe kém.

Các chứng chóng mặt xuất hiện từ từ, xảy ra ở bất kỳ tư thế nào, không dữ dội song kéo dài trong nhiều ngày, có kèm theo rung giật nhãn cầu (động mắt), thường biểu hiện một tổn thương trong não, cần phải được các chuyên khoa phối hợp khám kỹ mới xác định được nguyên nhân và đề ra cách chữa hợp lý.

3. Cần điều trị như thế nào?

nằm nghỉ khi chóng mặt

nằm nghỉ khi chóng mặt

Thường người bệnh lo lắng, sợ hãi nhiều hơn là thực sự có một tổn thương thực thể. Gặp các loại chóng mặt kịch phát theo tư thế như trên, có thể chữa bệnh qua 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Chữa triệu chứng, từ 2 đến 3 ngày, làm giảm các biểu hiện khó chịu.

– Khi đang cơn, người bệnh cần nằm yên ở nơi yên tĩnh, ít ánh sáng, nằm nghiêng về phía không gây cơn.

– Dùng thuốc an thần nhẹ (như Seduxen, Valium) viên 5mg, ngày uống 1 đến 2 viên…

– Có thể dùng thuốc chống chóng mặt, như uống Tanganil, mỗi ngày 2-3 lần, mỗi lần 1 viên.

– Ắn nhẹ, dễ tiêu.

Giai đoạn 2: Nâng đỡ sức khỏe, từ 10 ngày đến 2 tuần.

– Có thể hoạt động nhẹ nhàng, tránh đi lại trên cao, cheo leo, tránh gần các vật chuyển động nhanh (như xe cộ…).

– Có thể uống tiếp trong 7 ngày nữa, mỗi ngày 2 viên Tanganil, chia ra 2 lần.

– Chuẩn bị cho luyện tập ở giai đoạn 3.

Giai đoạn 3: Tập luyện là phương pháp chữa trị cơ bản. Giai đoạn này cần kéo dài trong nhiều tháng.

Bài tập nhằm rèn luyện cho tiền đình (bộ phận tai trong có chức năng cơ bản của thăng bằng) chịu đựng các thay đổi tư thế, dần dần phục hồi hoàn toàn.

Người bệnh ngồi trên mép giường, nhắm mắt thư giãn, rồi dần dần nghiêng đầu về một bên cho đến khi đầu nằm ngang trên giường, giữ tư thế này ít nhất 30 giây, trả đầu về tư thế cũ, lại ngồi yên trong 30 giây, đoạn tiếp tục làm động tác nghiêng đầu về phía đối diện. Lần đầu tập chỉ làm 3-4 lần động tác trên, sau đó tiến lên làm mỗi buổi tập 5-7 lần. Mỗi ngày tập 2 buổi, vào sáng sớm và tối trước ngủ, kiên trì tập trong 4-5 tuần lễ hoặc dài ngày hơn.

Hiện nay, không có thuốc đặc trị chóng mặt. Cách rèn luyện nêu trên đã được ứng dụng ở nhiều nước trên thế giới và đã mang lại kết quả tốt trong 80% các trường hợp.

Song song với kiên trì luyện tập như trên, người bệnh cần tránh các yếu tố gây kích động tâm thần, tâm lý, thần kinh, tránh các chất kích thích như rượu, thuốc lá.

Khám phá những điểm mới khi chữa triệu chứng đau dạ dày bằng lá bạc hà

Những thực phẩm làm giảm triệu chứng đau bụng ở người bệnh đau dạ dày

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


*